Nu, twee jaar later, wordt de ’Regionale kantorenstrategie Holland Rijnland’ in de verschillende gemeenteraden in de regio besproken. Iedereen is het over één ding eens: Holland Rijnland heeft te maken met problematische, structurele leegstand van kantoren. Zonder ingrijpen zal de leegstand de komende jaren toenemen van de huidige 11% naar 25% in 2015, terwijl een zogenaamde frictieleegstand van 5-8% acceptabel is. De nieuwe kantorenstrategie zal dus met een heel goed antwoord moeten komen op de vraag hoe de kantorenmarkt in de regio weer gezond kan worden.

De oplossingen die in de kantorenstrategie worden genoemd zijn niet opzienbarend: planreductie, renovatie en transformatie. Dit zijn de veelgebruikte en inderdaad noodzakelijke instrumenten. Maar de vraag is natuurlijk: hoe reduceer, renoveer en transformeer je? Wie gaat dat doen en wie betaalt dat? Welke harde afspraken worden gemaakt en welke ‘offers’ worden gebracht om binnen de regio werkelijk effectief te zijn in de bestrijding van kantorenleegstand?

Terecht constateert de ‘Regionale kantorenstrategie Holland Rijnland’ dat renovatie en transformatie ingewikkelde processen zijn waarbij de overheid slechts een beperkte rol kan spelen. De eigenaar van een leegstaand kantoor moet immers wel bereid zijn om zijn pand te renoveren, te transformeren en af te boeken op de waarde van zijn bezit. In de kantorenstrategie wordt afgesproken dat gemeenten eigenaren zullen helpen door soepeler met procedures en bouw- en regelgeving om te gaan. Verder zullen verouderde kantoorlocaties binnen twee jaar in kaart gebracht worden. Ook wordt er een ‘ambtelijke projectgroep Transformatie’ ingesteld die concrete herbestemmingsinitiatieven gaat bespreken en hierbij zal helpen als dat nodig is.

Het is overduidelijk dat renovatie en transformatie van verouderde kantoren niet genoeg zal zijn om het leegstandspercentage in Holland Rijnland terug te brengen naar de gewenste 5-8%. Planreductie is absoluut noodzakelijk. In de kantorenstrategie wordt daarom onderscheid gemaakt tussen de ‘lokale’ en de ‘regionale’ vraag. De regionale vraag wordt alleen nog maar gefaciliteerd op aangewezen, duurzame, kantorenlocaties, zoals bijvoorbeeld het stationsgebied in Leiden en het Bio Science Park. Daarnaast komt er een voorverhuureis van minimaal 70% bij nieuwe ontwikkelingen en wordt de SER-ladder toegepast. Dit betekent dat nieuwbouw alleen wordt toegestaan als is aangetoond dat binnen de bestaande voorraad geen geschikte huisvesting mogelijk is. Er is besloten geen quotum voor nieuw kantooroppervlak vast te stellen.

Hoewel het natuurlijk goed is dat de ”Regionale kantorenstrategie Holland Rijnland’ er is en er zeker zinvolle voorstellen in staan, zijn er toch behoorlijk wat kanttekeningen bij te plaatsen. Het lijkt een beetje alsof de bestrijding van kantorenleegstand in de regio gezien wordt als een noodzakelijk kwaad waaraan alle gemeenten zich toch proberen te onttrekken om hun lokale economie te beschermen.

Bij het schrijven van de kantorenstrategie zijn de bestaande plannen voor kantoorontwikkelingen in de regio in beeld gebracht. Voor reguliere kantorenlocaties staat nu maar liefst 280.600 m2 gepland. Daar komen nog kantoren op themalocaties, zoals het Bio Science Park bij [totaal 352.000m2 inclusief laboratoria] Het is dus duidelijk dat er geschrapt zal moeten worden in de plannen maar of de gemeenten dit daadwerkelijk zullen doen is maar helemaal de vraag. Vaak zijn de plannen al als positief resultaat opgenomen in de grondexploitatie en schrappen kost de gemeenten dus veel geld.

Een voorbeeld is de W4 locatie langs de A4 in Zoeterwoude en Leiderdorp met een plancapaciteit van 87.500m2. Een bizarre ontwikkeling waarin absoluut geschrapt zou moeten worden. Dit zou echter het failliet van Leiderdorp en Zoeterwoude betekenen. Dus is de W4 locatie aangewezen als regionale, duurzame ontwikkellocatie. Een duidelijk politieke keuze maar wel één die de kantorenleegstand in de regio negatief zal beïnvloeden. Als deze locatie ooit vol komt, wat valt te betwijfelen, dan betekent dat ook dat een groot gedeelte van deze 87.500m2 ergens anders in de regio leegkomt en getransformeerd zal moeten worden. Een vrijwel onmogelijke opgave.

Dit voorbeeld toont aan dat lokale en regionale belangen niet altijd goed samengaan. Dit wordt ook duidelijk in het onderscheid dat in de kantorenstrategie gemaakt wordt tussen de lokale en regionale vraag naar kantoren. Tot 2500 m2 wordt een kantoorlocatie bestempeld als lokaal. Gemeenten mogen deze vraag dus gewoon op eigen grondgebied blijven faciliteren. Ook geldt de voorverhuureis van 70% niet voor de lokale vraag. Dit is onbegrijpelijk. In een kantoorpand van 2500 m2 kunnen ongeveer 100 mensen werken. Het is niet vol te houden dat zo’n kantoor een lokale functie heeft, zoals bijvoorbeeld een makelaars- of notariskantoor. Het grootste gedeelte van de leegstaande kantoren in de regio is kleiner dan 2500 m2 en juist hier is dus een effectieve regionale aanpak nodig waarin de lokale economie van ondergeschikt belang zou moeten zijn.

Omdat er geen quotum op nieuwe kantoorlocaties is en er nog veel kantoren in de regio gepland staan zal de herbestemmingsopgave in de komende jaren enorm zijn. Dit is een buitengewoon lastige opgave die door de regio niet onderschat moet worden. Leiden heeft een eigen, lokale kantorenstrategie opgesteld, die binnenkort wordt vastgesteld. Het zou verstandig zij als  andere gemeenten in Holland Rijnland dit ook zouden doen.

Namens GroenLinks heb ik drie amendementen ingediend bij de behandeling van de ‘Regionale kantorenstrategie Holland Rijnland’ in de Leidse gemeenteraad. Het eerste amendement bepleit een ‘kantorenloods’ voor Holland Rijnland aan te stellen, die actief vastgoedeigenaren stimuleert en faciliteert bij het omzetten van hun leegstaande kantoorpanden naar andere functies. Het tweede amendement bepleit om in één jaar in plaats van in twee jaar, verouderde kantoorlocaties in kaart te brengen. Het derde amendement bepleit de vastgoedvraag als lokaal te bestempelen als het bruto vloeroppervlak minder dan 1000 m2 bedraagt en de vastgoedvraag naar kantoren als regionaal te bestempelen als het bruto vloer oppervlak meer dan 1000 m2. De amendementen, meeondertekend door D66, zijn alle drie in de raadsvergadering van 05-04-2012 aangenomen en worden als Leids standpunt meegenomen in de vergadering van het Algemeen Bestuur van Holland Rijnland, bij de definitieve vaststelling van de kantorenstrategie Holland Rijnland. Het is te hopen dat deze drie verbeteringen hierin overgenomen worden.

De strijd tegen kantorenleegstand zal met veel inzet, doorzettingsvermogen, creativiteit, flexibiliteit, ambtelijke capaciteit en regionale solidariteit gevoerd moeten worden. Ik zal  namens GroenLinks Leiden deze strijd kritisch blijven volgen.

Het ontwerp en de werkelijkheid

In 2011 is de nieuwbouw van het ROC/Da Vinci College aan de Lammenschans opgeleverd. Inmiddels is het, door Thomas Rau ontworpen gebouw in gebruik genomen. Vanavond wordt in de gemeenteraad de projectovereenkomst met het ROC definitief afgerond door het beschikbaar stellen van een laatste krediet van € 1.670.000.=. Dit zijn meerkosten voor de gemeente, die voornamelijk het gevolg zijn van het niet doorgaan van de RGL en van het voornemen van het college om onder de Garenmarkt een parkeergarage te bouwen.

De gemeenteraad kan weinig anders doen dan akkoord gaan met dit aanvullend krediet. Iedereen is het er over eens dat dit de laatste keer is dat een bouwproject op een dergelijke manier wordt uitgevoerd. Het heeft de gemeente te veel geld gekost.

Maar ja, “dan heb je ook wat”, zou je zeggen. En inderdaad, het ROC/Da Vinci College is spraakmakende nieuwbouw van hoge kwaliteit en een architectonische aanwinst voor Leiden. Maar alleen een goed gebouw  is niet goed genoeg. Een goed gebouw staat in een omgeving van even hoge kwaliteit. Het is de openbare ruimte, die bepaalt of een goed gebouw ook daadwerkelijk een onderdeel gaat uitmaken van de stad.

En helaas, het nieuwe ROC/Da Vinci College doet dat niet. De Ford-garage aan de Lammenschansweg sluit de openbare ruimte af van de stad en de helft van het voorplein wordt in beslag genomen door een permanente fietsenstalling. De inrichting van de openbare ruimte die resteert is van inferieure kwaliteit.

Dit is de tragische conclusie die getrokken moet worden bij het afsluiten van dit project. Het is jammer om te moeten constateren, maar behalve nieuwe huisvesting voor twee scholen en een goed gebouw levert het ROC/Da Vinci College vooralsnog geen enkele bijdrage aan verbetering van de stedelijke kwaliteit van het gebied.

Het keukenkastje van de beheerder van de P-garage onder het ROC.

Merijn Tinga

Walter van Peijpe

Maurice Braspenning

Walter van Peijpe

Patrick Colly

Walter van Peijpe

Merijn Tinga

Merijn Tinga

Patrick Colly

Maurice Braspenning

Walter van Peijpe

Donderdagnacht 29-03-2012 zijn deze 11 kunstposters aangebracht op de dichtgetimmerde ramen van de Van der Klaauwtoren aan de Kaiserstraat in Leiden, uit protest tegen de voorgenomen sloop van de toren door de Universiteit Leiden. Op vrijdagochtend 30-03 zijn de posters in opdracht van de Universiteit verwijderd.

Een verslag van de protestactie is hier terug te zien.

Ik ben graag bereid een dergelijke petitie te tekenen. Daarbij de volgende overwegingen; Van der Klaauw was een prominent Leids hoogleraar; hij is tevens bouwheer van de Toren. Er is indertijd toestemming van de familie gekregen het lab naar hun vader te vernoemen’. De oudste zoon, voormalig minister van Buitenlandse zaken heeft het naambord onthuld. Ik hoor tot de laatste generatie van studenten van Van der Klaauw. Na mijn emeritaat heb ik een evaluatie van zijn werk geschreven (Acta Biotheor. (2007) waaruit blijkt dat 30 jaar na zijn overlijden zijn werk nog steeds internationale belangstelling trekt; m.a.w. ook hij draagt nog steeds bij aan het aanzien van de Leidse Universiteit. Het zou derhalve Leiden sieren als deze toren, vernoemd naar deze prominente hoogleraar met behoud van zijn naam voor de slopershamer gespaard zou worden.

Prof Dr J,L. Dubbeldam, em. hoogleraar ethologische morfologie aan de Universiteit Leiden

Een eeuwenoude universiteit als die van Leiden, ‘bolwerk van de vrijheid’ – met als kernwaarde ‘verantwoordelijkheid jegens de samenleving’, kan straks toch niet met droge ogen aan een nieuwe generatie studenten uitleggen dat dit markante historische gebouw gesloopt is, tegen de wil van de stad terwijl er een goed verhaal voor herbestemming op tafel lag. Ik roep het College van Bestuur dan ook op om in vrijheid van geest het genomen besluit opnieuw op tafel te brengen en kritisch te bekijken. De omstandigheden zijn veranderd. De wetenschap moet zich ongebonden ontwikkelen, maar de spelregels van ruimtelijke ordening worden niet langer bepaald door vrijuit slopen en ontwikkelen. Zo mogelijk herbestemmen, slopen wat moet en terughoudend met nieuwbouw. Wat mij betreft moet je zo’n vreemd gebouw laten staan; een mooi teken van ‘verantwoordelijk leiderschap’, de oudste universiteit van Nederland waardig. Ik wens het College van Bestuur veel wijsheid om te doen wat goed is voor de toekomst met respect voor het verleden.

Gerben van Dijk, programmamanager SBR, bestaande bouw, deskundige leegstand en herbestemming vastgoed

Het zou fantastisch zijn als er toch een manier te verzinnen is om de Van der Klaauwtoren te behouden. Het is de inspanning meer dan waard. Het is een mooi stoer, ‘one of its kind’ mysterieus gebouw. Een gebouw dat de spannende historische gelaagdheid van de ontwikkeling van de universiteit en de stad laat zien. In combinatie met de schitterend gerestaureerde Sterrenwacht, Academiegebouw en Oude UB en de prachtige Hortus Botanicus hebben we hier in Leiden de mooiste academische wijk van Nederland en één van de mooiste in Europa! De Van der Klaauwtoren hoort hier als eigentijds monument in thuis. In combinatie met een aan te leggen Singelpark van internationaal niveau als verbindende schakel hebben we de kans om de concurrentiepositie van Leiden, en die van de universiteit, een enorme boost te geven.

Jeroen Maters, coördinator Team Singelpark Stadslab Leiden

Willem Otterspeer, hoogleraar universitaire geschiedenis, Universiteit Leiden

Uit: ‘Vier eeuwen geschiedenis in steen. Universitaire gebouwen in Leiden’

Foto: Herman Kleibrink, 1964. Beeldbank Regionaal Archief Leiden

“Het historische karakter van de binnenstad is een belangrijke ontwikkelkracht van Leiden, naast de traditie van onderwijs en wetenschappelijke ontdekkingen. Het erfgoed dat ons dat heeft opgeleverd, laten we graag zien. Nieuwe initiatieven geven we daarom graag een plek in deze historische omgeving. De inrichting van de openbare ruimte laten we aansluiten bij deze historische kwaliteit. En historische panden geven we hedendaagse bestemmingen. Zo blijven inspanningen en rijkdommen uit het verleden bijdragen aan een aantrekkelijke stad voor vandaag en morgen”.

Uit: Ontwikkelingsvisie 2030 “Leiden, Stad van Ontdekkingen”

Natuurlijk krijg en hoor ik ook negatieve reacties van mensen die de toren niet mooi vinden. Voor hen is dit een goede reden de toren te slopen. Uiteraard respecteer ik die mening. Dat er een even hoge nieuwbouwtoren voor in de plaats komt [wat wel het geval is] vind ik geen goed argument om die mening tegen te spreken. Het gaat hier immers niet over ‘mooi of lelijk’. Het gaat hier over het behoud van Leidse cultuurhistorie en bijzondere architectuur.  Ik zal hier later deze maand op terug komen. In het onderstaande artikel uit het Leidsch Dagblad van 28-02-2012 komt dit aan de orde.

klik voor een vergroting op het artikel

Ik moet ook nog even iets rechtzetten. In een aantal artikelen over de Van der Klaauwtoren, waaronder van mij, wordt het Leidse architectenbureau ‘Van Oerle en Schrama’ genoemd als architect van de toren. Dit is niet helemaal juist. De toenmalige rijksbouwmeester Gijsbert Friedhoff heeft het eerste ontwerp getekend. Van Oerle en Schrama waren de uitvoerende architecten. Een kleinzoon van Gijsbert Friedhoff is één van de ondertekenaars van de petitie.

Hier mijn verzoek tot ondertekening van de petitie: ” Geachte liefhebber van cultureel erfgoed“

Hieronder een aantal links met meer informatie over de  ‘Van der Klauwtoren’:

http://nl.wikipedia.org/wiki/Van_der_Klaauw_Laboratorium

http://www.leidsesleutels.nl/plaatsen/van-der-klaauw-laboratorium

http://waltervanpeijpe.com/2011/09/27/en-de-winnaar-is-oeps-gesloopt/

http://waltervanpeijpe.com/2011/01/31/foutje/

http://www.flinterdiep.nl/flinterdiep/van_der_klaauw_toren_kaiserstraat_leiden_foto.html

Klik hier voor de Leidse Duurzaamheidsagenda 2011-2014 “Samenwerken en verbinden”

Ik ben benieuwd wat u ervan vindt.

Garageboxeconomie 1, garageboxeconomie 2, garageboxeconomie 3

My home is my castle 1, My home is my castle 2, My home is my castle 3, My home is my castle 4

afbeelding via Creatieve Stad Leiden

Zelden zal een duur en grootschalig plan in Leiden zoveel politieke en publieke steun hebben gekregen als het plan voor het Singelpark. Die brede steun is natuurlijk volkomen terecht want het is, in tegenstelling tot veel andere grootse plannen voor de stad, een plan dat Leiden aantrekkelijker en groener zal maken. En niet onbelangrijk: er is ook geld voor. Bij de verdeling van de NUON-gelden is een groot deel van het potje ‘groen’ toegewezen aan het Singelpark. Het park mag ruim 9 miljoen gaan kosten. In samenwerking met het Stadslabis is de gemeente inmiddels begonnen met de voorbereidingen. Er zal binnenkort een prijsvraag onder topontwerpers worden uitgeschreven, een nadrukkelijke wens van het Stadslab. GroenLinks vindt ook dat het nieuwe Leidse park door een buitengewoon goede landschapsarchitect ontworpen moet worden en steunt daarom het uitschrijven van een prijsvraag. Een belangrijk onderdeel bij de uitwerking van het park is de participatie van inwoners van Leiden. Op een eerste brainstormavond over het Singelpark waren zo’n 200 mensen aanwezig. De honderden ideeën van die avond zal de toekomstige ontwerper ongetwijfeld meenemen in het ontwerp.

collage Walter van Peijpe

De essentie van het park is natuurlijk de doorlopende wandelroute langs de stadszijde van de Singels. Van dit ‘ringpark’ zal elke inwoner en bezoeker van Leiden plezier hebben. Een veel gehoorde wens is daarnaast om ook de Singels weer geheel doorvaarbaar te maken. De dam van de NUON-centrale aan de Maresingel verhindert dit nu. GroenLinks deelt deze wens maar vindt de verwijdering van de dam geen prioriteit hebben. Het probleem is dat het nog niet duidelijk is hoeveel het verwijderen van de dam gaat kosten, het vermoeden is enkele miljoenen. Als dit zo is dan vindt GroenLinks dit een te grote aanslag op het budget voor het Singelpark. Het ligt voor de hand om het goed gevulde NUON-potje ‘bereikbaarheid’ aan te spreken. De stad wordt immers via een doorgaande ‘ringwaterweg’ beter bereikbaar voor boten.

collage Suzanne van Ginneken

Donderdag 26 januari is in de Raad met veel enthousiasme de visie op het Singelpark door alle partijen met uitzondering van Leefbaar Leiden goedgekeurd. GroenLinks feliciteert de gemeente en het Stadslab met deze belangrijke stap en wenst hen heel veel succes bij de verdere uitwerking.

Natuurlijk was ik blij verrast toen ik zaterdag 3 december op de TaxiExpo2011 werd uitgeroepen tot ‘Beste taxichauffeur van het Jaar’. Deze verkiezing werd dit jaar voor het eerst georganiseerd door FNVbondgenoten. Met de verkiezing hoopt de FNV, terecht, het beroep ‘taxichauffeur’ een positiever imago te geven.

Door deze verkiezing kwam ook mijn ‘Taxipage‘ en mijn in 2009 gemaakte boek ‘Taxibiography’ weer ter sprake. Het boek is een registratie van al mijn 1268 taxiritten tussen maart 2006 en mei 2007. Elke foto is met hetzelfde camerastandpunt gemaakt aan het einde van de rit. Het boek geeft een unieke, objectieve impressie van het gewone, hedendaagse stadslandschap. Tegelijkertijd nodigt het boek uit om te fantaseren over het verhaal achter elke foto.Kijk hier voor een preview.

De hardcover uitgave is mooi maar helaas niet goedkoop. Gelukkig is er nu ook de mogelijkheid om mijn boek ‘Taxibiography’ voor slecht € 5,49 te downloaden voor de Ipad. Tot 24 december gaat de opbrengt van mijn boek naar de actie 3FM Serious Request. Nu kopen dus!

http://nl.blurb.com/bookstore/detail/887962

klik op de afbeelding om de video af te spelen

Recente cijfers ontkrachten noodzaak Morspoortgarage schreef fractievoorzitter Pieter Kos al op de site van Groenlinks. In het programma Politiekeuvel van Unity-TV werd ik deze week  geïnterviewd over deze Mosrspoortgarage maar ook over de parkeergarages aan de Garenmarkt en de Lammermarkt. Het interview is hierboven terug te zien.

stadsgroen 1, stadsgroen 2, stadsgroen 3, stadsgroen 4, stadsgroen 5, stadsgroen 6, stadsgroen 7, stadsgroen 8, stadsgroen 9, stadsgroen 10, stadsgroen 11, stadsgroen 12, stadsgroen 13, stadsgroen 14, stadsgroen 15, stadsgroen 16, stadsgroen 17, stadsgroen 18

“De Van der Klaauwtoren en de woonhuizen aan de Middelstegracht 14-18 zijn de winnaars geworden van de Jonge Monumentenverkiezingen tijdens de Open Monumentendagen van 10 en 11 september. In totaal werden bijna 1500 geldige stemmen uitgebracht.

Die verkiezingen waren georganiseerd door de Stichting Industrieel Erfgoed Leiden en de Historische Vereniging Oud Leiden in samenwerking met de gemeente Leiden om meer aandacht te vragen voor architectuur in Leiden uit de periode na 1940. De Jonge Monumentenverkiezing vond plaats in het kader van Leiden 50 jaar Monumentenstad.”

Uit het persbericht Historische vereniging Oud Leiden

Natuurlijk ben ik blij met deze uitslag. Ik heb mij immers in de gemeenteraad ingezet om de voorgenomen sloop van de van der Klauwtoren te voorkomen. Het feit dat de toren nu verkozen is tot Jong Monument 2011 toont aan dat er in Leiden veel meer mensen zijn die vinden dat het gebouw behouden moet blijven. Ik heb hoop dat deze verkiezing de Van der Klauwtoren nog van de ondergang kan redden.

De gemeente Leiden  zit met een probleem. Naast de HVOL en STIEL is de gemeente zelf medeorganisator van de verkiezing.  De vraag is: Hoe kan je aan de ene kant het belang van jonge monumenten in Leiden erkennen door het uitschrijven van een prijsvraag en aan de andere kant een vergunning afgeven voor de sloop van het winnende gebouw?

Ook de Rijksuniversiteit Leiden zit met een probleem. De gemeente weigerde begin dit jaar om de Van der Klauwtoren als gemeentelijk monument aan te wijzen uit angst voor een forse schadeclaim van de RUL. De universiteit ziet geen enkele reden om de toren te behouden en zegt de opbrengsten van sloop en nieuwbouw  nodig te hebben voor de financiering van de restauratie van de Sterrewacht. Bovendien is volgens de RUL de toren ongeschikt voor hergebruik. 

De RUL zal moeten terugkomen op haar standpunt dat de toren geen onderdeel uitmaakt van het Leidse culturele erfgoed.  De uitslag van deze verkiezing bewijst dat dit wel zo is. Ook de financiële verknoping met de, inderdaad prachtig gerestaureerde, Sterrewacht, is een lastig verhaal. De vastgoedportefeuille van de RUL is immers groot en door heel Leiden verspreid. Maar het belangrijkst is: de toren is prima geschikt voor hergebruik. Er is zelfs al een goed, winstgevend, alternatief dat wel uitgaat van behoud van de van der Klauwtoren.

My home is my castle 1, My home is my castle 2, My home is my castle 3